KURIER NACZELNEJ IZBY APTEKARSKIEJ - KWIECIEŃ 2011

KURIER NACZELNEJ IZBY APTEKARSKIEJ - KWIECIEŃ 2011

5 kwietnia - senacka Komisja Zdrowia rozpatrywała ustawę o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, uchwaloną przez Sejm RP 25 marca 2011 r. Obrady prowadził senator Władysław Sidorowicz, przewodniczący komisji. Stronę rządową reprezentował podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia Adam Fronczak, który omówił podstawowe cele regulacji. W posiedzeniu uczestniczyli przedstawiciele Naczelnej Izby Aptekarskiej: prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Grzegorz Kucharewicz, wiceprezes NRA Marek Jędrzejczak i Anna Gołdyn, członek NRA i prezes Okręgowej Rady Aptekarskiej w Kaliszu, a także radca prawny Krzysztof Baka z Biura Prawnego NIA. Komisja przegłosowała poprawki i przyjęła sprawozdanie, w którym wniosła o uchwalenie przez Senat RP projektu uchwały w sprawie ustawy refundacyjnej. Sprawozdawcę komisji został senator Michał Okła.

6 kwietnia - w siedzibie Naczelnej Izby Aptekarskiej w Warszawie odbyło się posiedzenie Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej. Obecnych było siedmiu członków prezydium. Obrady prowadził prezes NRA dr Grzegorz Kucharewicz. Po przyjęciu protokołu z poprzedniego posiedzenia omówiono sprawy, które wpłynęły do Departamentu Odwoławczego NRA. Przedstawili je wiceprezes NRA dr Marek Jędrzejczak, koordynator tego departamentu oraz radca prawny Krzysztof Baka z Biura Prawnego NIA. Członkowie prezydium dyskutowali też między innymi na temat ciągłych szkoleń farmaceutów, a także wysłuchali informacji prezesa NRA, dotyczących prac nad ustawą refundacyjną w senackiej Komisji Zdrowia.

7 kwietnia - prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej dr Grzegorz Kucharewicz wziął udział w XXVI Okręgowym Zjeździe Delegatów Podkarpackiej Okręgowej Izby Aptekarskiej. Delegaci zebrani się w sali konferencyjnej restauracji „Galaktyka" w Rzeszowie podjęli uchwały w sprawie zatwierdzenia sprawozdań organów POIA oraz bilansu za rok 2010. Aptekarze z uwagą wysłuchali wystąpienia prezesa NRA, który omówił przebieg prac legislacyjnych nad projektem ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych. Poinformował też o udziale przedstawicieli Naczelnej Izby Aptekarskiej w pracach sejmowych podkomisji nadzwyczajnych do rozpatrzenia tzw. pakietu ustaw zdrowotnych oraz komisji zdrowia w Sejmie i Senacie. Ponadto prezes NRA Grzegorz Kucharewicz wręczył Medal im. prof. Bronisława Koskowskiego, przyznawany przez Naczelną Radę Aptekarską za zasługi dla rozwoju aptekarstwa, mgr farm. Renacie Olech.

12 kwietnia - w senackiej Komisji Ustawodawczej odbyła się dyskusja nad ustawą o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych. Obrady prowadził senator Piotr Zientarski, przewodniczący komisji. Obecny był sekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia Jakub Szulc. W posiedzeniu komisji uczestniczyli przedstawiciele Naczelnej Izby Aptekarskiej: prezes NRA Grzegorz Kucharewicz, wiceprezes NRA Marek Jędrzejczak i Anna Gołdyn, członek NRA i prezes Okręgowej Rady Aptekarskiej w Kaliszu. Biuro Prawne NIA reprezentował radca prawny Krzysztof Baka.
Opinię prawną na temat zgodności z Konstytucją RP ustawy z 25 marca 2011 r. o refundacji leków przedstawił prof. dr hab. Marek Chmaj. Stwierdził on, że analizowane regulacje są zgodne we wskazanym w treści opinii zakresie z art. 2 Konstytucji RP, a zwłaszcza z wynikającymi z niego zasadami: przyzwoitej legislacji, sprawiedliwości społecznej, praworządności, proporcjonalności, zaufania obywateli do państwa, a także z regułą dostatecznej określoności i odpowiedniej vacatio legis. Ponadto ustawa nie narusza wyrażonej w art. 20 Konstytucji RP zasady społecznej gospodarki rynkowej oraz określonej w art. 22 zasady wolności działalności gospodarczej. Prof. Chmaj podkreślił, że brakuje przesłanek do stwierdzenia niezgodności ocenianych regulacji z art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 2 ustawy zasadniczej. Wskazał on również, iż przepisy dotyczące zmiany systemu refundacji zapewniają skuteczną realizację prawa do ochrony zdrowia, które wynika z art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Wątpliwości co do konstytucyjności budzi jedynie - według opiniującego - przepis art. 12 analizowanej ustawy, wprowadzający obowiązek przekazania corocznie przez wszystkich wnioskodawców, którzy uzyskali decyzję administracyjną, kwoty stanowiącej 3 proc. wartości zrefundowanego produktu (liczonej w cenach zbytu netto).

W czasie dyskusji nad rozwiązaniami przyjętymi w ustawie refundacyjnej głos zabrali przedstawiciele Naczelnej Izby Aptekarskiej. Mecenas Krzysztof Baka zwrócił uwagę, że przepisy art. 37 ustawy, dotyczące formy ogłaszania wykazów refundowanych produktów leczniczych, mogą naruszać art. 68 ust. 2 Konstytucji RP. Naczelna Rada Aptekarska konsekwentnie podtrzymuje, że wspomniane wykazy powinny być ogłaszane przez ministra zdrowia w drodze rozporządzenia, a nie obwieszczenia. Z kolei dr Marek Jędrzejczak, wiceprezes NRA, przypomniał, że lek czy inny produkt stosowany w celu ochrony zdrowia i życia nie jest artykułem konsumpcyjnym, który może być przedmiotem gry rynkowej na poziomie dystrybucji. To właśnie gra rynkowa odpłatnością za leki refundowane na rynku aptek stworzyła liczne patologie, takie jak sprzedaże jednogroszowe czy dopłaty dla pacjenta za realizację recepty.

12 kwietnia - odbyło się też posiedzenie senackiej Komisji Gospodarki Narodowej. Obrady prowadził senator Jan Wyrowiński, przewodniczący komisji. Senatorowie wysłuchali wystąpień na temat przewidywanego wpływu ustawy refundacyjnej na działalność firm zajmujących się dystrybucją leków w Polsce. W posiedzeniu komisji uczestniczyli przedstawiciele Naczelnej Izby Aptekarskiej: prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Grzegorz Kucharewicz, wiceprezes NRA Marek Jędrzejczak i Anna Gołdyn, członek NRA.

Podczas debaty głos zabrał prezes NRA Grzegorz Kucharewicz, który nie zgodził się z zaprezentowanymi prognozami i roztaczaną przez różnych ekspertów apokaliptyczną wizją rynku farmaceutycznego po wejściu ustawy refundacyjnej w życie. Nie ma powodu, by straszyć pacjentów. Prezes NRA podkreślił, że sztywne ceny zbytu oraz sztywne marże na wszystkich poziomach obrotu refundowanymi lekami i wyrobami medycznymi, a także obowiązek stosowania przez apteki odpłatności wynikającej z ustawy to fundament systemu refundacyjnego. Państwo musi mieć kontrolę nad rynkiem leków refundowanych. Zmiany zaproponowane przez rząd w ustawie refundacyjnej są konieczne.

W przeciwnym razie - jeśli ustawa nie wejdzie w życie - nie zostaną wyeliminowane zjawiska patologiczne, na przykład sprzedaże jednogroszowe, a rynek apteczny zostanie przejęty przez dużych graczy rynkowych. Znikną małe i średnie apteki, zwłaszcza osiedlowe, wiejskie i w małych miejscowościach. Upadnie indywidualne polskie aptekarstwo. Dr Grzegorz Kucharewicz przypomniał też postulaty samorządu aptekarskiego, które nie zostały uwzględnione przez rząd i parlamentarzystów w trakcie dotychczasowych prac nad ustawą refundacyjną. Wskazał między innymi na potrzebę zmiany sposobu naliczania marży detalicznej, która - w ocenie Naczelnej Izby Aptekarskiej - powinna być liczona od ceny hurtowej brutto leku czy wyrobu medycznego.

Prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej wyraził nadzieję, że polski rząd szybko znowelizuje ustawę Prawo farmaceutyczne. Samorząd aptekarski domaga się „apteki dla aptekarza" oraz ustanowienia kryteriów demograficznych i geograficznych. Prezes Kucharewicz stwierdził, że coraz więcej państw europejskich dostrzega konieczność przeprowadzenie reform rynku aptecznego. Na przykład od 1 stycznia 2011 r. na Węgrzech nowe apteki mogą otwierać tylko aptekarze lub spółki aptekarzy. Wspomniane postulaty polskich farmaceutów nie kolidują z prawem unijnym, co potwierdziły orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.

W dyskusji na posiedzeniu Komisji Gospodarki Narodowej zabrała również głos Anna Gołdyn, prezes Okręgowej Rady Aptekarskiej w Kaliszu. Opisała ona zjawisko tzw. turystki lekowej oraz przedstawiła dramatyczną sytuację w kilku gminach na terenie Kaliskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej, w których nie ma aptek. Zapisy w ustawie refundacyjnej, w tym zakaz stosowania różnych form zachęt odnoszących się do refundowanych produktów leczniczych oraz zakaz reklamowania aptek, są zatem konieczne, by uchronić przed likwidacją apteki indywidualnych aptekarzy na wsi i w małych miejscowościach, a tym samym zapewnić ich mieszkańcom dostęp do leków i porad udzielanych przez farmaceutów. 

13 kwietnia - sejmowa Komisja Zdrowia rozpatrzyła uchwałę Senatu o stanowisku w sprawie ustawy o działalności leczniczej. Obrady prowadził przewodniczący komisji Bolesław Piecha. Obecny był Jakub Szulc, sekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia. W posiedzeniu uczestniczył prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Grzegorz Kucharewicz. Biuro Prawne NIA reprezentował radca prawny Krzysztof Baka. Sprawozdawcą komisji została poseł Beata Małecka-Libera.

14 kwietnia - prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Grzegorz Kucharewicz wziął udział w ceremonii wręczenia statuetek Nagrody Zaufania „Złoty Otis 2011". Uroczystość odbyła się w Muzeum Kolekcji im. Jana Pawła II w Warszawie. Wręczono między innymi nagrody w kategoriach produktowych oraz w kategorii „Media i zdrowie". Honorową Nagrodę Zaufania „Złoty Otis 2011" przyznano Krajowej Izbie Diagnostów Laboratoryjnych, a honorową nagrodę dla organizacji pacjentów otrzymało Polskie Stowarzyszenie Chorych na Hemofilię.

15 kwietnia - w wielkanocnym spotkaniu służby zdrowia w siedzibie Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych w Warszawie uczestniczył prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Grzegorz Kucharewicz. Gościem honorowym był arcybiskup Henryk Hoser, biskup ordynariusz diecezji warszawsko-praskiej.

19 kwietnia - w Centrum Prasowym Foksal w Warszawie odbyła się konferencja Rynek Farmaceutyczny 2011, podczas której prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Grzegorz Kucharewicz przedstawił sytuację na rynku aptek, a także omówił najważniejsze z punktu widzenia aptekarzy zapisy ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych. Spora część dyskusji panelowej poświęcona była zakazowi reklamy aptek i punktów aptecznych. Prezes NRA, odpierając argumenty przeciwników tej regulacji, wskazał, że powszechnie przyjętą i akceptowaną zasadą jest, iż osoby wykonujące zawody zaufania publicznego, w tym adwokaci, radcowie prawni, lekarze, nie reklamują swojej działalności. Norma ta wynika z istoty zawodu zaufania publicznego. Co więcej, skoro nawet zakład leczniczy dla zwierząt nie może rozpowszechniać informacji o charakterze reklamowym, to tym bardziej zakaz taki powinien dotyczyć aptek i punktów aptecznych.

19 kwietnia - w Teatrze Stanisławowskim w Łazienkach Królewskich w Warszawie odbyło się spotkanie z okazji dziesięciolecia działalności Naukowej Fundacji Polpharmy, w którym wziął udział prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Grzegorz Kucharewicz. Podczas uroczystości wręczono granty laureatom IX edycji konkursu na finansowanie projektów badawczych.

28 kwietnia - 11 spraw (dziewięć na posiedzeniu niejawnym i dwie na posiedzeniu jawnym) rozpoznał Naczelny Sąd Aptekarski w siedzibie Naczelnej Izby Aptekarskiej w Warszawie. Sprawy rozpoznawali następujący sędziowie NSA: mgr farm. Kazimierz Jura, mgr farm. Barbara Kozicka, mgr farm. Anna Lipińska, mgr farm Piotr Molin, dr farm. Wojciech Piotrowski i dr farm. Lucyna Samborska.

28 kwietnia - Senat RP podjął uchwałę w sprawie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych. Podczas debaty na pytania senatorów odpowiadał podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia Adam Fronczak. Dyskusji na posiedzeniu plenarnym przysłuchiwała się przedstawicielka Naczelnej Rady Aptekarskiej Anna Gołdyn, prezes Okręgowej Rady Aptekarskiej w Kaliszu. Po rozpatrzeniu chwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 25 marca 2011 r. ustawy refundacyjnej Senat wprowadził do jej tekstu 97 poprawek. W większości miały one charakter uzupełnień lub doprecyzowania uregulowań ustawy.

Wśród poprawek zmieniających w sposób istotny materię ustawy, a popieranych przez Naczelną Izbę Aptekarską, należy wskazać:

• Wprowadzenie obowiązku określenia grupy limitowej w decyzji o objęciu refundacją leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobu medycznego, a także obowiązku zawarcia w decyzji nowej grupy limitowej w sytuacji, gdy objęcie produktu leczniczego refundacją ma wpływ na te grupy.

• Wprowadzenie trybu odwoławczego (zażalenie) na czynności dyrektora wojewódzkiego oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia. Zgodnie z art. 42 ust. 1 podmiotowi prowadzącemu aptekę, który zawarł umowę na realizację recept, przysługiwać będzie zażalenie na czynności dyrektora wojewódzkiego oddziału NFZ dotyczące realizacji umowy. Zakres czynności, jakie mogą być zaskarżone zażaleniem, jest bardzo szeroki, obejmuje bowiem wszystkie sprawy określone jako „czynności dyrektora wojewódzkiego oddziału Funduszu dotyczące realizacji umowy". Zażalenie rozpatruje prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w ciągu 14 dni od dnia jego otrzymania.

• Jednoznaczne wskazanie przepisów (ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty), których naruszenie skutkuje brakiem refundacji.

• Wprowadzenie do regulacji ustawy szczegółowego trybu udostępniania przez farmaceutę recept i innych danych niezbędnych do przeprowadzania kontroli, obejmującego również prawo farmaceuty do złożenia w tym zakresie pisemnych zastrzeżeń.

• Wprowadzenie w przepisie art. 48 ust. 1 zasady, że realizacja świadczeń, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 14, 17 i 18 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, przysługuje świadczeniobiorcy na podstawie recepty wystawionej przez osobę uprawnioną.

• Pozostawienie pierwotnego brzmienia przepisu art. 49 ust. 3 poprzez ponowne włączenie osób uprawnionych (osób upoważnionych do wystawiania recept refundowanych) do przykładowego katalogu osób, których dotyczy zakaz kierowania jakichkolwiek form zachęty odnoszących się do leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrobów medycznych, podlegających refundacji ze środków publicznych.

W MEDIACH:

• W kolejnym wydaniu online „Aptekarza Polskiego" ukazał się tekst prezesa Naczelnej Rady Aptekarskiej Grzegorza Kucharewicza „Dwadzieścia lat minęło". Prezes NRA napisał: „Tradycja zobowiązuje członków naszego samorządu do działania, do oceniania pracy swoich przedstawicieli w strukturach samorządowych różnych szczebli, do udziału w okręgowych zjazdach izb aptekarskich, w czasie których nie tylko wyłonione zostaną nowe władze, ale i wybrani zostaną delegaci na VI Krajowy Zjazd Aptekarzy w styczniu 2012 r. Na posiedzeniu 17 marca 2011 r. Naczelna Rada Aptekarska zdecydowała, że jeden delegat będzie przypadał na 100 członków okręgowej izby aptekarskiej. Byłem zwolennikiem tego zapisu w uchwale NRA. Przeciwnicy, między innymi obecni na posiedzeniu NRA przedstawiciele izby dolnośląskiej, gdańskiej, krakowskiej, śląskiej, warszawskiej i zachodniopomorskiej, opowiedzieli się za tym, by ze względów finansowych jeden delegat przypadał na 150 farmaceutów należących do danej izby (prezes Rady Śląskiej Izby Aptekarskiej stwierdził wręcz, że spora część delegatów w ogóle nie bierze udziału w obradach, lecz przyjeżdża na zjazd tylko dlatego, żeby się zabawić; należy więc ograniczyć ich liczbę). Nie mogliśmy się na to zgodzić. Demokracja kosztuje, lecz naprawdę warto raz na cztery lata wydać pieniądze pochodzące ze składek aptekarzy na liczniejszy udział delegatów w krajowym zjeździe i na jego organizację. Dzięki temu środowisko aptekarskie będzie lepiej reprezentowane. Zaufajmy aptekarzom!".

• 13 kwietnia prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Grzegorz Kucharewicz udzielił wywiadu dla pisma „Rynek Aptek", w którym zapewnił, że apteki indywidualne będą sobie lepiej radzić po wejściu w życie ustawy refundacyjnej. „Chorzy nie będą już wędrować po aptekach, szukając najtańszego leku refundowanego. Co prawda sieci aptek będą mogły obniżać ceny leków OTC, by dalej przejmować rynek, jednak nie należy spodziewać się aptecznej turystyki za przysłowiową witaminą C" - powiedział prezes NRA.

• 14 kwietnia prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Grzegorz Kucharewicz udzielił wywiadu „Gazecie Farmaceutycznej". W rozmowie „Apokalipsy nie będzie" powiedział między innymi: „Tabela marż detalicznych w rządowym projekcie ustawy była nie do przyjęcia. Przedstawiliśmy nasze stanowisko w ramach konsultacji społecznych. Podczas prac sejmowych na szczeblu Naczelnej Rady Aptekarskiej podjęliśmy uchwałę wzmacniającą to stanowisko. Ostatecznie, po przeanalizowaniu przez rząd na nasz wniosek przepisów projektu ustawy, na ostatnim posiedzeniu sejmowej podkomisji nadzwyczajnej przyjęto nową tabelę marż. Nie zadowala nas w pełni. Chcieliśmy, aby marże apteczne, tak jak w innych krajach unijnych, naliczane były od ceny hurtowej brutto na leki refundowane. Tymczasem, zgodnie z uchwaloną ustawą, marże mają być naliczane od ceny hurtowej, stanowiącej podstawę limitu w danej grupie limitowej. Takiej regulacji nie ma w żadnym państwie Unii Europejskiej. To nasz ".

• 15 kwietnia prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Grzegorz Kucharewicz udzielił wywiadów dziennikarzom Radia ZET i Polskiego Radia, w których mówił między innymi na temat patologii na rynku farmaceutycznym i przewidywanego wpływu ustawy refundacyjnej na rynek aptek.

EUGENIUSZ JAROSIK

Biuro Prasowe
Naczelnej Izby Aptekarskiej